BM Güvenlik Konseyi’nde İran’a yönelik yaptırımların hukuki geçerliliği, daimi üyeler arasında ciddi bir anlaşmazlığa yol açtı. 2015 nükleer anlaşmasının “snapback” mekanizması üzerinden başlayan tartışma, konseyin İran dosyasındaki bölünmüşlüğünü gözler önüne serdi. Taraflar arasındaki hukuki yorum farkı, yaptırım rejiminin geleceğine dair belirsizliği artırdı.
Rusya ve Çin, İran’a uygulanan BM yaptırımlarının yeniden yürürlüğe girmesine sert biçimde karşı çıktı. Moskova, 2231 sayılı kararın 18 Ekim 2025’te sona erdiğini savunarak, yaptırım komitesinin artık hukuki bir dayanağı kalmadığını öne sürdü. Rus temsilci, konseyin bu konuda yeni bir karar almadığını ve mevcut durumun hukuken sürdürülemez olduğunu vurguladı. Çin ise konsey başkanlığının 90 günlük rapor hazırlama yetkisi bulunmadığını belirterek, bazı üyelerin farklılıkları görmezden gelerek yaptırımları zorla yeniden uygulamaya çalıştığını iddia etti. Pekin’in açıklamasında, bu adımların kurumsal bölünmeyi derinleştirdiği ve siyasi çözümü engellediği ifade edildi. Rusya ve Çin, konseyin karar alma sürecinin siyasi baskılarla değil, hukuki çerçevede yürütülmesi gerektiğini savundu.
Batılı heyetler ise yaptırım rejiminin hukuken yeniden canlandığını savunarak kararlı bir duruş sergiledi. İngiltere, Fransa ve Almanya’nın 2231 sayılı karara uygun şekilde süreci başlattığı ifade edildi. Londra, İran’ın anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini ciddi biçimde yerine getirmediğini belirterek, Avrupalı güçlerin bu nedenle harekete geçtiğini kaydetti. Sürecin 28 Eylül 2025’te tamamlandığı ve altı yaptırım kararının yürürlükte kaldığı aktarıldı. Fransa temsilcisi, konsey kararlarının komitenin raporlama yetkisiyle birlikte geri getirildiğini söyledi. Batılı ülkeler, yaptırımların yasal olarak yeniden yürürlükte olduğunda ısrar etti.
ABD temsilcisi, Rusya ve Çin’i Tahran’ı korumak için konsey kararlarını zayıflatmaya çalışmakla suçladı. “Siyasi saikler ne olursa olsun, gerçekler ortadadır. 1737 Komitesi varlığını sürdürüyor” diyen Amerikalı diplomat, komitenin çalışmalarının devam ettiğini savundu. Görüşmede Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın İran’ın nükleer programına ilişkin değerlendirmeleri de gündeme geldi. Ajansın raporlarındaki bulgular, tartışmanın seyrini etkiledi.
Tartışma, konseyin İran dosyasındaki bölünmüşlüğünü bir kez daha ortaya koydu. Rusya, komite brifingini engellemek için usul oylaması talep etti. Çin’in bu girişimi desteklediği bildirildi. Batılı ülkeler ise yaptırımların yasal olarak yeniden yürürlükte olduğunda ısrar etti. Taraflar arasındaki hukuki yorum farkı, konsey içindeki gerilimi artırdı. Görüşmelerin ilerleyen günlerde devam etmesi bekleniyor.
