Avrupa Birliği, Atlantik’in öte yakasındaki Kanada’ya ortak üyelik kapısını araladı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Kanada’nın birliğin ilk ortak üyesi olması için resmi bir öneri sundu. Bu adım, Brüksel’in genişleme gündeminde alışılmadık bir yönelimi işaret ediyor. Teklifin içeriğine dair ayrıntılar henüz paylaşılmadı. Ortak üyelik statüsünün tam olarak ne anlama geldiği de netleşmiş değil. Konu, AB’nin gelecekteki ortaklık mimarisine dair yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. Brüksel’in bu yöndeki bir öneriyi resmen duyurması, sürecin henüz başlangıç aşamasında olduğunu gösteriyor. Zira ortak üyelik gibi bir formülün işleyiş biçimi, hangi kurumlar üzerinden yürütüleceği ve üye ülkelerin bu yapıda nasıl bir söz hakkına sahip olacağı henüz tarif edilmiş değil.
Türkiye’nin uzun süredir AB üyelik sürecinde beklediği bir dönemde gelen bu çıkış, birliğin önceliklerine dair soru işaretleri doğurdu. Von der Leyen’in açıklaması, mevcut üyelik müzakerelerinden farklı bir yapıyı gündeme taşıdı. Kanada, coğrafi olarak Avrupa kıtasında yer almıyor. Yine de ortak üyelik gibi bir formülün masaya gelmesi, AB’nin ilişki modellerini çeşitlendirme arayışı olarak okunuyor. Teklifin hangi mekanizmalarla hayata geçirileceği ise belirsizliğini koruyor. Aday ülkeler açısından bakıldığında, yıllardır süren müzakere başlıklarının ve reform taahhütlerinin yanında coğrafi yakınlığı bulunmayan bir ülkeye böyle bir kapının aralanması, öncelik sıralamasına ilişkin tartışmaları derinleştiriyor.
Brüksel’in bu hamlesi, üyelik sürecinde yıllardır bekleyen aday ülkeler açısından da yeni bir tartışma başlattı. Ortak üyelik kavramı, AB hukukunda şimdiye kadar uygulanmış bir model değil. Bu nedenle teklifin hukuki çerçevesi ve kapsamı merak ediliyor. Avrupa Komisyonu’nun bu yöndeki resmi bir teklifi duyurması, sürecin ciddiyetini gösteriyor. Ancak üye ülkelerin bu öneriye nasıl yaklaşacağı henüz bilinmiyor. Konunun AB zirvelerinde ele alınıp alınmayacağı da açıklık kazanmadı. Böyle bir statünün tek bir ülkeye özel olarak tasarlanması, ileride başka ülkelere de benzer formüllerin sunulup sunulmayacağı sorusunu gündeme getiriyor. Bu belirsizlik, teklifin nasıl bir kurumsal zemine oturacağına dair beklentileri de şimdilik askıda bırakıyor.
Kanada ile AB arasındaki ilişkiler uzun yıllara dayanıyor. İki taraf arasında kapsamlı ticaret ve işbirliği anlaşmaları bulunuyor. Ortak üyelik teklifi, bu mevcut ilişkinin daha ileri bir aşamaya taşınması anlamına geliyor. Von der Leyen’in çıkışı, AB’nin küresel ortaklık ağını genişletme çabası olarak değerlendiriliyor. Teklifin Kanada tarafından nasıl karşılanacağı ise henüz bilinmiyor. Ottawa’dan konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Taraflar arasındaki mevcut işbirliği zemini göz önüne alındığında, teklifin teknik ayrıntılarından çok siyasi anlamının öne çıktığı görülüyor. Sürecin nasıl ilerleyeceği, büyük ölçüde üye ülkelerin tutumuna ve Kanada’nın vereceği yanıta bağlı görünüyor.
