Tarihi yapının tahrip edilmesini önlemek amacıyla bölge güvenlik çemberine alınırken, kapsamlı restorasyon projeleri için ilk adımlar atıldı.
Batman’ın kültürel mirasına eklenen son halka olan Sason’daki tarihi yapı için seferberlik ilan edildi. Resmi makamlarca Batman Gömek Yaylası’nda yeraltı camisi bulundu açıklamasının yapılmasının hemen ardından, bölge sit alanı ilan edilerek koruma altına alındı.
Define Avcılarına Karşı Kırmızı Alarm
Tarihi keşiflerin en büyük düşmanı, ne yazık ki bilinçsiz define avcılarıdır. “Hazine bulma” hayaliyle tarihi dokuyu tahrip eden bu kişilere karşı jandarma ekipleri bölgede kuş uçurtmuyor. Gömek Yaylası’ndaki kazı alanı, 24 saat gözetim altında tutuluyor.
Batman Valiliği ve İl Kültür Turizm Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda, bölgeye fotokapanlar yerleştirildiği öğrenildi. Bu teknolojik önlemler, insan gücünün yetersiz kaldığı sarp arazide güvenliği sağlıyor.
Yerel halk da bu koruma kalkanının en önemli parçası. Köylüler, şüpheli gördükleri kişileri anında kolluk kuvvetlerine bildiriyor. Atalarından kalan mirasa sahip çıkan Sason halkı, tarihin yağmalanmasına izin vermiyor.
Restorasyon İçin Bilim Kurulu Oluşturuluyor
Uzmanlar, Batman Gömek Yaylası’nda yeraltı camisi bulundu haberinin heyecanını yaşarken bir yandan da yapının nasıl restore edileceğini planlıyor. Yüzyıllardır toprak altında kalan bir yapının aniden havayla teması, bozulma riskini artırabilir.
Bu nedenle oluşturulacak bilim kurulu, restorasyonun yol haritasını çizecek. Üniversitelerden akademisyenlerin, mimarların ve sanat tarihçilerinin yer alacağı bu kurul, “aslına uygunluk” ilkesinden taviz vermeyecek.
Yapıda kullanılacak harcın analizi yapılıyor. O dönemin mimarisinde kullanılan “Horasan harcı”nın formülü çözülerek, restorasyonda aynı malzemenin kullanılması hedefleniyor. Beton veya çimento gibi modern malzemeler, tarihi dokuya zarar verdiği için kesinlikle kullanılmayacak.
Teknik Analiz ve Statik Durum
Yeraltı yapılarının en büyük riski çökme tehlikesidir. Mühendisler, caminin taşıyıcı kolonlarını ve tonozlu tavanını lazer tarayıcılarla inceliyor. Yapının statik dengesinde bir bozulma olup olmadığı tespit ediliyor.
Nem ve su sızıntıları da yapıyı tehdit eden unsurlar arasında. Yayla sularının yapının temeline zarar verip vermediği araştırılıyor. Gerekirse drenaj sistemleri kurularak, caminin su baskınlarından korunması sağlanacak.
Batman Müzesi yetkilileri, kazı alanından çıkarılan taşınabilir kültür varlıklarını (kandiller, seramikler vb.) koruma altına alarak laboratuvar ortamında temizliyor. Bu eserler, yapının tarihlendirilmesinde kilit rol oynayacak.
Batman Gömek Yaylası’nda Yeraltı Camisi Bulundu ve Gelecek Planları
Restorasyon süreci ne kadar sürecek? Tarihi yapıların restorasyonu sabır ve titizlik gerektiren bir süreçtir. Acele yapılan işler, geri dönüşü olmayan hatalara yol açabilir. Yetkililer, sürecin birkaç yıl sürebileceğini öngörüyor.
Caminin ziyarete açılması için çevre düzenlemesi şart. Ziyaretçilerin yapıya zarar vermeden gezebilmesi için yürüyüş yolları ve seyir terasları planlanıyor. Ayrıca bilgilendirme levhaları ile yapının hikayesi anlatılacak.
Sason’un zorlu coğrafyası, lojistik açıdan çalışmaları zorlaştırıyor mu? Evet, malzeme nakliyesi için özel çözümler üretiliyor. Ancak bu zorluk, keşfin değerini daha da artırıyor.
Doğal Dokuya Saygı
Restorasyon yapılırken sadece yapı değil, çevresindeki doğal doku da korunacak. Yaylanın endemik bitki örtüsüne zarar verilmemesi için azami özen gösteriliyor. Tarih ve doğa, birbirini tamamlayan iki unsur olarak ele alınıyor.
Aydınlatma projesi de hassas bir konu. Yapının mistik havasını bozmayacak, loş ve sıcak tonlarda bir aydınlatma sistemi tasarlanıyor. Güneş enerjisi panelleriyle çevre dostu bir enerji çözümü düşünülüyor.
Sonuç
Geçmişin emanetini geleceğe taşımak büyük bir sorumluluktur. Devletin ve halkın iş birliğiyle Batman Gömek Yaylası’nda yeraltı camisi bulundu gerçeği, koruma altına alınmış bir hazineye dönüşüyor. Definecilerin kazmaları değil, arkeologların fırçalarıyla gün yüzüne çıkan bu tarih, Batman’ın en değerli kültür mirası olarak yaşatılacak.
